Wypalenie zawodowe to problem, który dotyka coraz większej liczby osób na całym świecie. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) oficjalnie uznała je za zjawisko zawodowe, definiując je jako „syndrom wynikający z chronicznego stresu w miejscu pracy, który to [stres] nie został skutecznie zaadresowany ”.
Kogo dotyka wypalenie zawodowe?
Wypalenie zawodowe nie jest ograniczone do jednej grupy demograficznej, ale istnieją pewne grupy bardziej podatne na ten problem:
1. Płeć: Według badań opublikowanych w 2023 roku przez American Psychological Association, kobiety są bardziej narażone na wypalenie zawodowe niż mężczyźni. W Polsce, według raportu Hays Poland z 2022 roku, 54% kobiet zgłaszało wysoki poziom stresu zawodowego w porównaniu do 45% mężczyzn.
2. Wiek: Najbardziej narażoną grupą są osoby w wieku 25–44 lat. To okres życia, w którym zazwyczaj łączymy intensywną pracę zawodową z obowiązkami rodzinnymi.
3. Wykształcenie: Wypalenie częściej dotyka osób z wyższym wykształceniem, które pracują w zawodach wymagających dużej odpowiedzialności, np. lekarzy, nauczycieli, prawników czy menedżerów.
4. Pochodzenie i miejsce zamieszkania: Globalne badania pokazują, że wypalenie zawodowe jest bardziej powszechne w krajach wysoko rozwiniętych, gdzie dominuje kultura pracy wysokowydajnej i presja na osiągnięcia.
Statystyki są alarmujące. W badaniu Gallupa z 2022 roku aż 76% pracowników na całym świecie przyznało, że czasami doświadcza objawów wypalenia zawodowego, a 28% zgłaszało, że odczuwa je „bardzo często”.
Objawy wypalenia zawodowego
Wypalenie zawodowe może objawiać się na wielu poziomach:
1. Fizyczne: chroniczne zmęczenie, bóle głowy, problemy ze snem, osłabienie odporności.
2. Emocjonalne: uczucie przytłoczenia, drażliwość, brak satysfakcji z pracy, apatia, niska samoocena.
3. Behawioralne: unikanie obowiązków, prokrastynacja, zaniedbywanie relacji, wzrost liczby dni wolnych z powodu złego samopoczucia.
Działania prewencyjne – jak zapobiegać wypaleniu?
Prewencja wypalenia zawodowego zaczyna się od codziennych nawyków i podejścia do pracy:
1. Równowaga między pracą a życiem prywatnym: Regularny odpoczynek, czas z rodziną i realizowanie swoich pasji są kluczowe.
2. Zarządzanie czasem: Priorytetyzowanie zadań i umiejętność mówienia „nie” mogą pomóc uniknąć przeciążenia.
3. Wsparcie w pracy: Rozmowy z przełożonymi o nadmiarze obowiązków lub poszukiwanie mentorów mogą pomóc w radzeniu sobie z trudnościami.
4. Aktywność fizyczna: Regularny ruch, nawet w postaci spacerów, pomaga obniżyć poziom stresu i poprawia samopoczucie. Rozwaga i umiarkowanie wskazane. Nie katujmy się bo ktoś na IG tak robi!
5. Edukacja o wypaleniu zawodowym: Znajomość objawów i mechanizmów wypalenia pomaga je szybciej rozpoznać i wdrożyć odpowiednie działania.
Co zrobić, gdy już nas dotknie?
Jeśli zauważymy objawy wypalenia zawodowego u siebie lub bliskiej osoby, kluczowe są szybkie działania:
1. Rozmowa z przełożonym lub HR: Czasami wystarczy zmniejszenie liczby obowiązków, reorganizacja pracy czy skorzystanie z urlopu.
2. Wsparcie mentalne: Terapia z psychologiem lub coachem zawodowym pomaga zrozumieć przyczyny wypalenia i opracować plan naprawczy.
3. Zmiana środowiska pracy: Jeśli sytuacja w miejscu pracy jest toksyczna i nie ma możliwości poprawy, warto rozważyć zmianę pracy.
4. Dbanie o siebie: Wprowadzenie zdrowych nawyków żywieniowych, snu i aktywności fizycznej wspiera regenerację organizmu i poprawia nastrój.
5. Wsparcie bliskich: Rozmowy z rodziną i przyjaciółmi oraz otwarte mówienie o swoich trudnościach są nieocenione.
Wypalenie zawodowe to zjawisko, którego nie należy ignorować. Dotyka coraz więcej osób, niezależnie od wieku czy płci, ale najbardziej narażone są osoby aktywne zawodowo, znajdujące się pod dużą presją. Kluczem do prewencji jest świadomość własnych potrzeb, zachowanie równowagi między życiem prywatnym a zawodowym oraz dbanie o swoje zdrowie psychiczne i fizyczne. Jeśli wypalenie już się pojawi, nie warto zwlekać z poszukiwaniem pomocy – zarówno u specjalistów, jak i wśród bliskich.
Praca jest ważna, ale nasze zdrowie jest bezcenne. Pamiętajmy o tym na co dzień.
Źródła:
– WHO, 2020
– Raport Hays Poland, 2022
– Badanie Gallup, 2022
– American Psychological Association, 2023
Momentum Coaching - Aldona Frelik 